LOADING

Type to search

Bài 10: Tương tác gen và tác động đa hiệu của gen Chương 2: Tính quy luật của hiện tượng di truyền THPT phần 5: Di truyền học

Bệnh hồng cầu lưỡi liềm

Tan Hung Th10 24

Cơ thể con người thường thích nghi và đưa ra những thay đổi nhỏ để hoạt động hiệu quả trong môi trường mà mình được đặt vào. Tuy nhiên, khi đặt trong một môi trường không phù hợp, sự thích nghi này có thể trở thành điểm bất lợi đối với một số cá thể nhất định. Một ví dụ mà chúng ta có thể tham khảo chính là bệnh hồng cầu lưỡi liềm

Kiến thức cần biết:

  • Tương tác gen là sự tác động qua lại giữa các gen thuộc các lôcut khác nhau (gen không alen) trong quá trình hình thành một kiểu hình.
  • Thực tế, các gen trong tế bào không trực tiếp tương tác với nhau mà do sản phẩm của chúng tác động qua lại với nhau để tạo kiểu hình.
  • Một gen có thể tác động đến sự biểu hiện của nhiều tính trạng khác nhau được gọi là gen đa hiệu.
  • Các đột biến gen biểu hiện ra kiểu hình thường là có hại cho bản thân sinh vật vì chúng phá vỡ sự thống nhất hài hòa trong kiểu gen đã chọn lọc tự nhiên và duy trì lâu đời trong điều kiện tự nhiên, gây ra những rối loạn trong quá trình tổng hợp protein.
  • Đa số đột biến gen tạo ra các gen lặn. Chúng chỉ biểu hiện ra kiểu hình khi ở thể đồng hợp và trong điều kiện môi trường thích hợp.
  • Qua giao phối, nếu gặp tổ hợp gen thích hợp, một đột biến vốn là có hại có thể trở thành có lợi.

Khái quát:

Bệnh hồng cầu lưỡi liềm được gây ra do một loại đột biến gen làm thay đổi cấu trúc của huyết sắc tố (tạm dịch từ “Hemoglobin”) – có trong tế bào hồng cầu với chức năng vận chuyển các phân tử oxy đi đến khắp các cơ quan của cơ thể. Sự thay đổi cấu trúc này cũng dẫn đến sự thay đổi khái quát hình dáng của hồng cầu, gây ra một số hiệu ứng nhất định cho cơ thể.

Nguồn gốc của hồng cầu lưỡi liềm:

Các nhà khoa học đã truy ngược lại nguồn gốc của hồng cầu lưỡi liềm và ở đây, nó không phải là bệnh mà thay vào đó lại là một lợi thế đối với một loại bệnh khác. Cụ thể, ở trong một số vùng chịu ảnh hưởng của sốt xuất huyết, gen của con người nơi đây thay đổi, tạo ra “điều kiện” này để có khả năng kháng bệnh sốt xuất huyết tốt hơn. Thật vậy, các hồng cầu bị muỗi tiêm mầm bệnh bị tiêu hủy nhanh chóng hơn so với hồng cầu thường, đồng thời bị tắc nghẽn ở một số đoạn trong mạch máu, giảm sự lây truyền của bệnh trong cơ thể.

Tác động tiêu cực của bệnh hồng cầu lưỡi liềm:

Như đã nêu trên, ở trong một môi trường phù hợp, “tình trạng” này mới phát huy được lợi thế, đem lại lợi ích cho cá nhân. Đối với người mắc bệnh này trong môi trường bình thường, họ sẽ chịu ảnh hưởng của các triệu chứng sau:

  • Tắc nghẽn mạch máu
  • Nguy cơ đột quỵ
  • Các cơn đau nhói ở những nơi thiếu oxy vận chuyển qua máu
  • Sốt và khó thở
  • Nguy cơ mắc phải các nhiễm trùng nguy hiểm
  • Ảnh hưởng tầm nhìn và bong võng mạc

Kết:

Đặc điểm gen tương tác, đột biến và thay đổi theo điều kiện của môi trường là một lợi thế để chúng ta thích nghi và hoàn thiện hơn đời sống của cá nhân trong môi trường ấy. Tuy nhiên, nếu môi trường ấy không còn hoặc khi được đặt trong một môi trường khác, việc trải nghiệm tác dụng phụ là khó có thể tránh khỏi.

Kiến thức tham khảo:

Bài 10: Tương tác gen và tác động đa hiệu của gen (Sinh học 12)
Nguồn thông tin của video: https://ed.ted.com/lessons/how-this-disease-changes-the-shape-of-your-cells-amber-m-yates#digdeeper

Tags:

You Might also Like

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *